साउने संक्रान्ति शुभ कामना !!

 विक्रम संवत् पात्रो अनुसार जुलाई महिनाको पहिलो दिनलाई साउन संक्रान्ति भनिन्छ । ज्योतिष शास्त्र अनुसार शौन संक्रान्तिबाट सूर्य कर्कट राशिमा प्रवेश गर्ने भएकाले यस दिनलाई कर्कट संक्रान्ति पनि भनिन्छ । सामान्यतया सूर्यले सबै राशिलाई असर गर्छ तर सूर्यको कर्कट राशि (सौने संक्रान्ति) र मकर राशि (माघे संक्रान्ति) प्रवेशलाई धार्मिक दृष्टिकोणले निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। यस दिन सूर्य उत्तरी गोलार्धबाट दक्षिणी गोलार्धमा प्रवेश गर्ने भएकाले दिन छोटो र रात लामो हुने जनविश्वास छ । यद्यपि, प्रत्यक्ष सूर्योदय र सूर्यास्त बीचको समयलाई दिन भनिन्छ। उत्तरायण सबैभन्दा छोटो दिनबाट सुरु हुन्छ र सबैभन्दा लामो दिनबाट दक्षिणायन सुरु हुन्छ भन्ने कुरा पनि विज्ञान र शास्त्रको विषय हो । यसरी हेर्दा असार ७ गतेदेखि दिन छोटो र पौष ७ गतेदेखि दिन लामो हुँदै गएको प्रमाणित हुन्छ । असार महिनामा नेपाली विशेषगरी हिन्दू धर्मसँग सम्बन्धित परम्परागत चाडपर्वहरू समावेश हुने बताइएको छ । आजदेखि नेपालभर स्नान, दान, होम, श्राद्ध जस्ता विशेष कार्यहरू सुरु हुन्छन्। हिन्दू धर्मका अनुसार सूर्य दक्षिणमा हुँदा देवताको रात र पितृको दिन हुने भएकाले हिन्दू धर्मावलम्बीले असार महिनादेखि पितृकार्य आरम्भ गर्ने चलन छ । वर्षायाममा संक्रान्तिको दिन हिलोबाट लाग्ने रोगबाट बच्न माटो फाल्ने चलन छ । फलफुल चढाएर कंदारक नामक राक्षसको पूजा गर्नाले दाद, दाँत, घाँटी लगायत छालाको रोगबाट बच्ने जनविश्वास रहेको छ । विवाहित महिलाले संक्रान्तिदेखि संक्रान्तिसम्म शुभको प्रतीक लुगा लगाएर साउन महिनाको हरेक सोमबार व्रत बसी भगवान शिवको पूजा गर्छन् ।